TARİH

ERZURUMUN TARİHİ

ERZURUM ADI

Erzurum’un bilinen ilk adı Doğu Roma (Bizans) İmparatoru II.Theodosios’   a (408-450) izafe edilen Theodosiopolis’ ti, şimdiki Erzurum’ un yerinde   kurulmuştu. IV. asır sonuna doğru Roma imparatorluğu sınırları içine   alınmış ve 415 tarihinde Theodosios’ un emriyle Şark Orduları Kumandanı   Anatolius tarafından kurulmuştur. Urfalı Mateos’ a göre bu şehir Garin   mıntıkasında Fırat’ın kaynağına yakın bir yerde bulunuyordu. Belazurî.   bölgeye hakim olan Ermenyakos’ un ölümü üzerine yerine geçen Kali adlı   karısı tarafından kurulduğu için Araplarda Kalikala (Kali’ nin ihsanı)   adını vermişlerdir. Belazuri Kalîkala’ yı dördüncü Ermeniyye şehirleri   arasında sayar ve Ermeniyye şehirlerinden biri olarak kabul eder. X.   asır İslam coğrafyacıları Kalikala şehri hakkında bize malumat vererek,   doğuda ev eşyasının en önemlisi sayılan Kali (halı)nın burada   yapıldığını ve adını bu şehirden almış olduğunu kaydetmektedirler. Hudud   alalam’ ın yazarı bu şehrin müstahkem bir kalesi bulunduğunu ve her   taraftan gelen gazilerin burayı nöbet tutarak koruduklarını  ve şehirde   tüccarların çok olduğunu bildirmektedir. Bugünkü Erzurum adı ise, Erzen’   in Selçuklular tarafından fethedilmesi üzerine ahalisinin Theodosiopolis’   e (Kalikala=Karin) göç etmelerine müteakip bu şehre Erzen ve Türk   hâkimiyetinin ilk safhalarında bu adın sonuna, Meyyafarikin (Silvan) ile   Siirt arasındaki Erzen’ den ayırmak ve Anadolu’ya ait olduğunu belirtmek   üzere Rum kelimesi ilave edilerek, Erzen al-Rum denilmesinden   kaynaklanmıştır. Selçuklular tarafından Erzurum’da basılmış paraların   üzerinde şehrin adı Arzan al-Rum şeklinde yazılmıştır.

Tarih Öncesi Çağlar

Erzurum   ve çevresi özellikle son Kalkolitik ve Eski Tunç çağından itibaren yoğun   iskana ve siyasi olaylara tanık olmuştur. Bunun sebebi en eski çağlardan   beri önemli ticari ve askeri yolların kavşak noktasında yer alması,   zengin akarsu kaynaklarını bünyesinde bulundurması ve doğal savunma   zeminine sahip olmasıdır. Çevredeki sert iklim şartlarına rağmen dağ   silsileleri ve akarsu boylarındaki verimli ovalar tarıma ve bilhassa   hayvancılığa uygun bir ortam oluşturmuştur. Karaz, Pulur ve Güzelova   kazılarının tanıklığında, yaklaşık altı bin yıldan beri çevredeki yaşama   biçiminin devam ettiği söylenebilir. Bölgede M.Ö. IV. binden itibaren   çok kuvvetli bir kültür birliğinin olduğu da ortaya çıkmıştır.

MUSTAFA KEMAL PAŞA   ERZURUM’DA

İstanbul Hükümeti, İtilaf Devletleri’nin baskıları sonucu, Anadolu’da   asayişi sağlamak amacıyla ordu müfettişlikleri teşkil etti. Bu tasarı   gereğince. Doğu Anadolu’ da ki 9. Ordu Müfettişliğine Mustafa Kemal Paşa   tayin edildi. Mustafa Kemal Paşa’ ya verilen talimata göre, Trabzon,   Erzurum, Sivas, Van Vilayetleriyle Erzincan ve Canik müstakil livalarına   gereken emirleri verebileceklerdir. Mustafa Kemal Paşa’ ya verilen bu   geniş talimattan da anlaşılacağı üzere, O’ nun görevi yalnızca Samsun ve   havalisindeki asayişsizliğe son vermenin ötesinde idi. Anadolu’ ya ayak   basar basmaz yapmaya başladığı işlerde bunu ortaya koymaktadır.

Mustafa   Kemal Paşa 3 Temmuz 1919′da Erzurum’a geldi, ilk karşılama merasimi   Erzurum’un batısında on yedi kilometre uzaklıktaki Ilıca’ da yapıldı.

Mustafa   Kemal Paşa Erzurum’a gelişinin ertesi günü 4 Temmuz’da Erzurum Müdafaa-i   Hukuk Cemiyeti’ni ziyaret etti.

Mustafa   Kemal Paşa, 5 Temmuz 1919′da yakın arkadaşları ile bir toplantı yaptı.   Toplantıya Karabekir Paşa, Rauf Bey, Eski Vali Münir, Süreyya, Ordu   Müfettişliği Kurmay Başkanı Kazım, Kurmay Binbaşı Hüsrev, Binbaşı Refik,   M.Müfit Beyler katılmışlardı. Toplantıda bulunanlar, Mustafa Kemal Paşa’   ya sonuna kadar yardım edeceklerine, onu lider olarak kabul ettiklerine   dair söz verdiler.

ERZURUM KONGRESİ

                    Erzurum Kongresi, 23   Temmuz – 7   Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum’da toplanan kurultaydır.   Kongreye çoğunluğu işgal altındaki 5 doğu ili Trabzon, Erzurum, Sivas,   Bitlis ve Van’dan gelen 62 delege katılmış; 2 hafta süren kongrede   alınan kararlar Kurtuluş Mücadelesi’nde izlenen çizgide önemli ölçüde   belirleyici olmuştur.
                    Erzurum kongresi bölgesel bir kongre   olmasına rağmen tüm ulusu etkileyecek kararlar alınmıştır. Kongreyi   geçici başkan olarak Erzurum delegelerinden Hoca Raif Efendi açmış;   yoklamanın ardından yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa kongre   başkanlığına getirilmiştir. Aslında 10 Temmuz’da başlaması öngörüldü.   Fakat delegelerin bir bölümünün gelememesinden ötürü 23 Temmuz’a   ertelendi.
                    Erzurum Kongresi’nde alınan kararlar: Milli sınırlar   içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. Her türlü yabancı   işgaline ve müdahalesine karşı millet hep birlikte direniş ve savunmaya   geçecektir. İstanbul Hükümeti   vatanın bağımsızlığını sağlayamazsa geçici bir hükümet kurulacaktır. Bu   hükümet milli kongre tarafından seçilecektir. Kongre toplanmamış ise, bu   seçimi Temsilciler Kurulu yapacaktır. Kuva-yi Milliye’yi   etkili, milli iradeyi hakim kılmak esastır. Azınlıklara siyasi   hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez. Ancak   bu vatandaşların canları, malları ve ırzları her türlü saldırıdan   korunacaktır. Manda ve himaye   kabul olunamaz. Milli irade ve   toplanan ulusal güçler padişahlık ve halifelik makamını kurtaracaktır. Mebuslar Meclisi’nin   derhal toplanmasına ve hükümetin yaptığı işlerin milletçe kontrolüne   çalışılacaktır. Sömürgecilik amacı   taşımayan devletlerden teknik, sanayi ve ekonomik yardım kabul   edilebilir.

Google
Kayıt Ol
Beni yukari isinla