COĞRAFİ YAPI

ERZURUMUN COĞRAFİ YAPISI

İki coğrafi bölgede toprakları   bulunan Erzurum İlinin arazi büyüklüğü, yaklaşık 25.066 km² kadar tutar. Bu   toprakların kuzey kesimi yani İspir, Narman, Oltu, Olur, Pazaryolu, Tortum ve   Uzundere İlçelerinin toprakları, Karadeniz Bölgesinin Doğu Karadeniz sınırları   içinde kalmaktadır. Ancak bu kesim, İl topraklarının yaklaşık % 30’ luk bir   payını oluşturur. Geriye kalan % 70 gibi önemli bir pay, Doğu Anadolu Bölgesi   dahilinde yer alır. İl, arazi büyüklüğü bakımından, sırayla Konya, Sivas ve   Ankara İllerinden sonra, Türkiye’ nin 4. büyük ili konumundadır.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:

 Erzurum İli, genel olarak yüksek   arazilerden oluşur. Örneğin platoların deniz düzeyine göre yükseklikleri 2000 m’   yi bulur, bunların üstünde yer alan dağların yükseklikleri ise, 3000 m. ve daha   yüksektir. Platolar ve dağlar arasında, yükseklikleri yaklaşık 1500 ila 1800   metrelere ulaşan depresyon ovalarıyla oluklar yerleşmiştir. Karasu-Aras   Dağlarının bazı dağ kütleleri, Erzurum İli arazisini güneyde engebelendirmiştir.   Bunların en önemlileri, Erzurum kenti ve Erzurum ovası (825 Km²) güneyinde yer   almakta olan Palandöken Dağları (Büyük Ejder 3176 m.) ve Pasinler Ovası (540   km²) güneyinde yer alan Şahveled Dağları (Çakmak Dağı 3063 m.) olup, Bingöl   Dağlarının kuzey yarısı da yine Erzurum İli sınırları içinde kalmaktadır.

İl topraklarını kuzeyden   engebelendirmiş olan dağlarsa, Kuzey Anadolu Dağlarının ikinci sırasına bağlı   yükseltilerdir. Bunların başlıcaları, İspir ve Erzurum arasında yer alan Mescit   Dağları (en yüksek nokta 3239 m.), onların doğusundaki Kargapazarı Dağları   (Dumlu Dağı 3169 m.) ve bir kısmı Kars ili sınırları içinde kalan Allahuekber   dağlarıdır. Söz konusu edilen bu kuzey ve güneydeki dağların arasına, iki önemli   depresyon ovası yerleşmiştir. Bunlar Erzurum Kentinin de kenarında kurulmuş   olduğu Erzurum ovası ve Hasankale ovası olup, her iki ovayı birbirinden, 2030 m.   yükseklikteki Deveboynu beli ayırır. Bunlardan Erzurum ovasının en alçak kesimi   1850 m, Hasankale ovasınınki ise, 1650 m. kadardır. Aslında bunlar birer ova   özelliği gösterirler.

İKLİM   ÖZELLİKLERİ:

İl arazisinin büyük çoğunluğunda,   karasal iklim özellikleri egemendir. Kışlar uzun ve sert, yazlar kısa ve sıcak   geçer. İl topraklarının kuzey kesimlerinde, yüksekliği yaklaşık 1000 ila 1500   metrelere inen vadi içleriyle çukur sahalarda iklim, büyük ölçüde sertliğini   yitirir. Erzurum il merkezindeki meteoroloji istasyonunda 1929’ dan bu yana   gözlem yapılmaktadır. Yaklaşık 70 yılı bulan gözlem sonuçlarına göre, ilde en   soğuk ay ortalaması, -8.6 C, en sıcak ay ortalaması 19.6 C, en düşük sıcaklık   -35 C ve en yüksek sıcaklık ise, 35 C olarak ölçülmüştür. Yıllık yağış tutarı   453 mmm. kadardır. En az yağış kış devresinde düşer. Bu devrenin yağışları kar   biçiminde olup, kar yağışlı gün sayısı 50 ve kar örtüsünün yerde kalış süresi   ise 114 gün kadardır. En yağışlı devre ilkbahar ve yaz   mevsimleridir.

DOĞAL BİTKİ   ÖRTÜSÜ:

İl arazisinde egemen doğal bitki   örtüsü, step formasyonudur. Orman örtüsü, pek yaygın değildir. Bu örtünün alt   sınırı, 1900-2000 metrelerde başlamakta ve üst sınır, 2400 metrelerde son   bulmaktadır. Başlıca orman örtüsü alanları, Oltu, Olur ve Şenkaya ilçelerindeki   sarıçam ve meşe ormanlarıyla, Erzincan-Aşkale sınırlarında rastlanan meşe   ormanlarıdır. İl arazisinin % 60’ tan biraz fazlası steplerle kaplıdır. Bu doğal   bitki örtüsü, yer yer keven topluluklarıyla verimsiz hale gelse de, geniş   alanlarda mera hayvancılığına uygun verimli çayırlıklar   durumundadır.

AKARSULAR:

İl topraklarının doğu yarısı,   Hazar akaçlama Havzası içinde kalır. Bu kesimin sularını, Aras Irmağı toplar.   Batı kesimi ise, Basra Körfezi akaçlama alanında, kuzey kesimi de Karadeniz   akaçlama havzasında kalır. Batı kesimi sularını Karasu, kuzey kesimininkini ise,   Tortum ve Oltu çaylarının birleşmesiyle oluşan Çoruh ırmağı toplar.

GÖLLER:

İlde doğal göller azdır.   Yapay göller ise, yeni yeni oluşmaktadır. İlin en önemli doğal gölü, Tortum çayı   üzerinde oluşmuş, bir heyelan-sed gölü olan, Tortum gölüdür. Aslında bu göl,   yönetim olarak, 1997’ de ilçe merkezi yapılan Uzundere ilçesi yönetim sınırları   içinde kalır. Alanı yaklaşık 8 km² kadar olan bu göl, kuzey batıda yer alan   Kemerli dağından heyelan yoluyla kayan kütlelerin, Tortum çayının yatağını   tıkaması yoluyla oluşmuştur. Bu nedenle çayın eski yatağı değişmiş ve önünde   yüksekliği 48 metreyi bulan ünlü doğa harikası Tortum (Uzundere) Çağlayanı   oluşmuştur. Gölün suları, 1963 yılında faaliyete geçen ve 1 km kadar kuzeydeki   alçak bir boğazda kurulmuş olan Tortum santralını çalıştırmaktadır. Fazla sular   ise, serbest akışa bırakılarak, Tortum çağlayanını oluşturmaktadır. Yapay göller   arasında Serçeme çayı üzerinde yer alan Kuzgun barajı (10.3 km²), Lezgi suyu   üzerindeki Palandöken Göleti (22 km²), Lezgi, Pisyan Dereleri üzerinde   Çat Barajı   (220,5 km²), Tımar Çayı üzerinde Demirdöven   Barajı (1,45   km²), Aras ırmağı   üzerinde Söylemez barajı (46,3 km²) başlıcaları olarak burada hatırlanabilirler.

Google
Kayıt Ol
Beni yukari isinla